تقریباً همه ما لذت خالص خریدن یک هدیه کوچک برای خودمان را تجربه کرده‌ایم. گاهی اوقات یک خرید ساده می‌تواند با پرت کردن حواس ما از استرس‌ها و پمپاژ «هورمون‌های شادی» در مغز، باعث بهبود خلق‌وخو شود. به همین دلیل است که دوستانتان وقتی به شوخی می‌گویید به کمی «خرید درمانی» نیاز دارید، لبخند معناداری می‌زنند. دکتر سوزان آلبرز (Susan Albers)، روانشناس، منطق، فواید و خطرات استفاده از خرید به عنوان یک مکانیسم مقابله‌ای را بررسی کرده است.

اصطلاح «خرید درمانی» به عمل خرید کردن با هدف بهبود روحیه یا دوری از احساسات دشوار اشاره دارد. این نوع خرید معمولاً شامل چیزهایی است که دلتان می‌خواهد، نه چیزهایی که لزوماً نیاز دارید. برخی افراد پول زیادی را صرف جواهرات، کفش یا وسایل الکترونیکی می‌کنند. با این حال، خریدهای کوچک مثل یک شکلات یا مجله از صف صندوق فروشگاه نیز می‌توانند دقیقاً همین حس رضایت را ایجاد کنند. تحقیقات نشان می‌دهد که این کار از نظر روانشناختی و درمانی ارزش قابل‌توجهی دارد.

خرید کردن برای خودتان به دلایل زیر می‌تواند اثربخش باشد:

• ترشح هورمون‌های شادی: رفتارهایی مانند خرید باعث ترشح مواد شیمیایی مثل دوپامین، سروتونین و اندورفین (هورمون‌های شادی) در مغز می‌شوند. مرکز پاداش مغز برای تشویق ما به انجام کارهایی که برای بقا لازم می‌داند، این واکنش را نشان می‌دهد. این حس خوب حتی قبل از خرید و با فکر کردن به گزینه‌های مختلف آغاز می‌شود

• ایجاد حس کنترل: تصمیم‌گیری در هنگام خرید می‌تواند حس کنترل فردی بر محیط را تقویت کند. از آنجا که احساس غم معمولاً با حس ناتوانی در تغییر شرایط مرتبط است ، انتخاب کردن و تعیین نتیجه توسط خودمان می‌تواند احساس غم را کاهش دهد. به دست آوردن دقیقاً همان چیزی که می‌خواهید، یک دستاورد مثبت شخصی محسوب می‌شود.

• تقویت تصویرسازی ذهنی: خرید باعث می‌شود نتایج مثبتی را در ذهن خود مجسم کنیم. مثلاً تصور داشتن پوستی بی‌نقص با خرید محصولات مراقبتی. این تصویرسازی‌ها، اضطراب را کاهش داده و حس انتظار مثبتی ایجاد می‌کنند. این مزیت در خریدهای اینترنتی نیز وجود دارد.

• تحریک حواس: رفتن به یک فروشگاه شلوغ می‌تواند حواس ما را درگیر کرده و ما را از استرس‌های روزمره دور کند. بوی غذا، نورهای روشن، موسیقی پس‌زمینه و رنگ‌ها یک تجربه حسی تخیلی می‌سازند که ما را برای مدتی از واقعیت جدا می‌کند.

• تشویق به فعالیت بدنی: پیاده‌روی بین فروشگاه‌ها، پرو کردن لباس‌ها و هل دادن سبد خرید، نوعی ورزش محسوب می‌شود. حرکت کردن باعث تولید سروتونین، اندورفین و دوپامین می‌شود. حتی اگر چیزی نخرید، این فعالیت می‌تواند شما را شادتر و آرام‌تر کند.

• ایجاد ارتباط با دیگران: بسیاری از هزینه‌ها در محیط‌های اجتماعی مانند کافه‌ها و رستوران‌ها انجام می‌شود. وقت گذراندن و نزدیک بودن به افراد دیگر، راهی عالی برای ترشح هورمون‌های شادی و بهبود روحیه است

• تماشای ویترین‌ها (Window shopping): گشت‌وگذار و تماشای ویترین‌ها می‌تواند با ایجاد حس انتظار برای پاداش، باعث افزایش دوپامین شود؛ بنابراین برای حس کردن این پاداش، لزوماً نیازی به خرج کردن پول نیست.

• خرید آنلاین: وب‌سایت‌ها و ویدیوهای رنگارنگ می‌توانند اثرات تحریکی مشابهی با فروشگاه‌های فیزیکی داشته باشند. انتظار برای رسیدن بسته پستی و غیرقابل پیش‌بینی بودن آن، میزان هیجان و فعالیت مرکز پاداش مغز را افزایش می‌دهد.

برای برخی افراد، خرید می‌تواند به یک رفتار مشکل‌ساز یا اعتیاد کامل تبدیل شود. زمانی که خرید به روش اصلی شما برای مقابله با اضطراب، استرس یا فقدان تبدیل شود، از حالت درمانی خارج شده و به یک رفتار وسواسی مشکل‌ساز بدل می‌گردد.

اگر نگران تبدیل شدن این موضوع به یک اعتیاد هستید، سعی کنید رفتارهای مثبتی مثل ورزش کردن، خلق آثار هنری یا تمرینات ذهن‌آگاهی را جایگزین آن کنید. اگر نمی‌خواهید خرید درمانی را به طور کامل کنار بگذارید، به جای استفاده فوری از کارت اعتباری، برای خرید خود پس‌انداز کنید. این کار با ایجاد حس انتظار، دوپامین را در طول زمان آزاد کرده و می‌تواند از نظر روانی بسیار لذت‌بخش باشد.

این متن ترجمه‌ای است از مقاله «Why Retail Therapy Works So Well» (چرا خرید درمانی این‌قدر خوب عمل می‌کند) که در بخش سلامت وب‌سایت کلینیک کلیولند (Cleveland Clinic) منتشر شده است.